Mənhəcin əsasları
slider

About us

features

29.09.16

PEYĞƏMBƏRLƏRİN VƏ SALEH İNSANLARIN QƏBUL OLUNMUŞ DUALARINDAN BİR NEÇƏ NÜMUNƏ

ADƏM PEYĞƏMBƏRİN DUASI
Adəm (aleyhissələm) İblisin hiyləsinə aldanır və Allah-təalanın ona qadağan etdiyi ağacdan dadaraq Allaha asi olur. Necə ki, Allah-təala buyurmuşdur:

فَدَلاَّهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِن وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَن تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُل لَّكُمَا إِنَّ الشَّيْطَآنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِينٌ›

"Beləliklə, (Şeytan) onları batil sözlərlə aldatdı (onları aldadaraq uca yerlərdən, yüksək mərtəbələrdən aşağı endirdi). (Adəm və Həvva) ağacın meyvəsindən daddıqda ayıb yerləri (gözlərinə) göründü. Onlar Cənnət (ağaclarının) yarpaqlarından (dərib) ayıb yerlərinin üstünü örtməyə başladılar. Rəbbi onlara müraciət edib buyurdu: Məgər sizə bu ağacı (ağaca yaxınlaşmağı) qadağan etməmişdimmi? Şeytan sizin açıq-aşkar düşməninizdir, deməmişdimmi? " [1]
Bundan sonra Adəm (aleyhissəlləm) Allah-təalaya dua edərək tövbə edir, Ondan bağışlanma və əfv diləyir. Allah-təala da onun tövbəsini qəbul edir.
Allah-təala buyurmuşdur:
فَتَلَقَّى آدَمُ مِن رَّبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ›

"(Nəhayət) Adəm Rəbbindən (bəzi xüsusi) kəlmələr öyrənərək (Həvva ilə birlikdə o kəlmələr vasitəsilə) tövbə etdi. Doğrudan da, O, (Allah) tövbələri qəbul edəndir, mərhəmətlidir. " [2]

İBRAHİM PEYĞƏMBƏRİN DUASI
Allah-təala buyurmuşdur:
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَـذَا الْبَلَدَ آمِنًا وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعْبُدَ الأَصْنَامَ›

"(Ya Rəsulum!) Xatırla ki, bir zaman İbrahim belə demişdi: "Ey Rəbbim! Bu diyarı (Məkkəni) əmin-amanlıq yurdu et. Məni və oğullarımı bütlərə tapınmaqdan uzaq elə! "" [3]
İbn Kəsir (rahiməhullah) demişdir ki, artıq Allah-təala onun duasını qəbul edərək buyurmuşdur:
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا آمِنًا وَيُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ أَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَكْفُرُونَ›

"Məgər (müşriklər) ətraflarındakı (başqa şəhərlərdəki) adamlar qamarlanıb götürüldüyü (əsir alındığı, öldürüldüyü, qarət edildiyi) halda, (içərisində yaşadıqları Məkkəni) onlar üçün müqəddəs, qorxusuz-xətərsiz bir yer etdiyimizi görmürlərmi? İndi batiləmi inanırlar? Allahın nemətinimi danırlar? " [4]
Həmçinin, buyurmuşdur:
رَّبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ الصَّلاَةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُم مِّنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ›

"(İbrahim peyğəmbər dedi:) "Ey Rəbbimiz! Mən əhli-əyalımdan bəzisini (İsmaili və anası Həcəri) Sənin Beytülhəramının (Kəbənin) yaxınlığında, əkin bitməz bir vadidə (dərədə) sakin etdim. Ey Rəbbimiz! Onlar (vaxtlı-vaxtında, lazımınca) namaz qılsınlar deyə belə etdim. Elə et ki, insanların bir qisminin qəlbləri onlara (Kəbənin ziyarətinə, əhli-əyalıma mərhəmət göstərməyə) meyl etsin. Onlara (bu yerin ağaclarının) meyvələrindən ruzi ver ki, (nemətinə) şükür edə bilsinlər!" "
Həmçinin buyurmuşdur:
وَقَالُوا إِن نَّتَّبِعِ الْهُدَى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنَا أَوَلَمْ نُمَكِّن لَّهُمْ حَرَمًا آمِنًا يُجْبَى إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ كُلِّ شَيْءٍ رِزْقًا مِن لَّدُنَّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ›

"(Qureyşlilər) dedilər: "Əgər biz səninlə birlikdə haqq yolu (İslam dinini) tutub getsək, (əksəriyyəti təşkil edən müşriklərin əlilə) yurdumuzdan tezliklə didərgin salınarıq". Məgər Biz onları Özümüzdən bir ruzi olaraq hər yerin meyvəsinin (hər cür meyvənin) daşınıb gətirildiyi, (daxilində Kəbə yerləşən) qorxusuz-xətərsiz (müqəddəs) bir yerdə (Məkkədə) sakin etmədikmi? Lakin onların əksəriyyəti (Allahın onlara bəxş etdiyi bu nemətin qədrini) bilməz!" [5]
Bu Allah-təalanın lütfündən, səxavətindən, rəhmətindən və bərəkətindəndir ki, Məkkədə bar verən ağac olmadığı halda İbrahim peyğəmbərin duasının qəbulu olaraq ətraf yerlərdən oraya hər cür meyvələrdən daşınıb gətirilir. [6]

ƏYYUB PEYĞƏMBƏRİN DUASI
Əyyub peyğəmbərin (aleyhissələm) bol-bol miniyi, davarı, əkini, övladları və s. var idi. Lakin Allah-təala onu imtahan edərək əlində olan mal-dövlətini ondan alır. Allahı zikr etmək üçün qəlb və dilindən başqa bədəninə də xəstəlik salır. Hətta yoldaşları belə ondan çirginərək uzaq durur və şəhərin bir kənarına çəkilərək tək yaşamaq məcburiyyətində qalır. Lakin ona sadiq qalan, hətta, onun ehtiyacını ödəmək üçün başqalarına belə qulluqçuluq edən yalnız həyat yoldaşı olur. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq Əyyub peyğəmbər (aleyhissələm) səbr edərək Rəbbinə dua etməkdə davam edir və Allah-təala da onun duasını qəbul edir.
Allah-təala buyurmuşdur:
وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنَا مَا بِهِ مِن ضُرٍّ وَآتَيْنَاهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَذِكْرَى لِلْعَابِدِينَ›

"(Ya Rəsulum!) Əyyubu da (yada sal)! Bir vaxt o, Rəbbinə yalvarıb dua edərək belə demişdi: "Mənə bəla üz verdi (Sənə pənah gətirdim). Sən rəhmlilərin rəhmlisisən!"
Biz (Əyyubun) duasını qəbul buyurduq, onu düçar olduğu bəladan (xəstəlikdən və ailəsinə üz vermiş müsibətdən) qurtardıq. Dərgahımızdan (Əyyuba) bir rəhmət və (Allaha) ibadət edənlərə ibrət dərsi (öyüd-nəsihət) olsun deyə, (həlak olmuş) övladlarını qaytarıb ona verdik, üstəlik bir o qədər də əlavə etdik. " [7]



ZƏKƏRİYYƏ PEYĞƏMBƏRİN DUASI
Allah-təala buyurmuşdur:
هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِن لَّدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاء›

"(O zaman) Zəkəriyyə Rəbbinə dua edərək dedi: "Ey Rəbbim! Mənə də Öz tərəfindən pak bir övlad bəxş et! Sən, həqiqətən, duaları eşidənsən! " " [8]
Həmçinin, buyurmuşdur:
وَزَكَرِيَّا إِذْ نَادَى رَبَّهُ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ. فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَوَهَبْنَا لَهُ يَحْيَى وَأَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ›

"(Ya Rəsulum!) Zəkəriyyəni də (yada sal)! Bir vaxt o "Ey Rəbbim! Məni tək (kimsəsiz, varissiz) buraxma. Sən varislərin ən yaxşısısan! (Bütün məxluqat yox olar, ancaq Sən qalarsan!)" - deyə yalvarıb Rəbbinə dua etmişdi.
Biz (Zəkəriyyənin) duasını qəbul buyurduq, ona Yəhyanı bəxş etdik və zövcəsini (dünyaya uşaq gətirməyə) qabil bir hala gətirdik. Onlar xeyirli işlər görməyə tələsər (yaxşı əməllər etməkdə bir-birini ötməyə çalışar), ümid və qorxu ilə  Bizə ibadət edirdilər. Onlar Bizə müti idilər." [9]

PEYĞƏMBƏRİMİZİN (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) ƏLİ ÜÇÜN ETDİYİ DUASI
Əli (radiyallahu anhu) belə rəvayət edir:
"Mən minik üzərində idim. Peyğəmbər  (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) yanımdan keçərkən, Allahım, əgər əcəlim yaxınlaşıbsa, mənə rəhm et... əgər başıma bəla gələcəksə, məni səbrli et - dediyim zaman dedi: "Necə dedin?" Mən duamı təkrarladım. Peyğəmbər (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) dedi: "Allahım, ona afiyət və ya şəfa ver." Əli deyir: "Həmin duadan sonra heç vaxt ağrıdan şikayət etmədim." [10]

PEYĞƏMBƏRİN (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) ƏNƏS İBN MALİK ÜÇÜN ETDİYİ DUA
Ummu Suleymdən (radiyallahu anhə) rəvayət olunur ki, o, Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) belə dedi:
"Ey Allahın Rəsulu, bu xidmətçin olan Ənəsdir. Onun üçün Allaha dua et." Peyğəmbər (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) dedi: "Allahım, onun malını və övladlarını çoxalt. Ona verdiyin hər bir şeyi bərəkətli et. Ömrünü uzat və günahını bağışla." Ənəs (radiyallahu anhu) deyir ki, "vallahi, həqiqətən də, malım çoxdur, övladlarımın və nəvələrimin sayı bu gün yüzü keçir. Ömrüm o qədər uzanmışdır ki, hətta, insanlardan belə utanıram və arzu edirəm ki, Allah mənim günahımı da bağışlasın." [11]

PEYĞƏMBƏRİN (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) URVA ƏL-BƏRİQİ ÜÇÜN ETDİYİ DUA
Peyğəmbər (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) Urva əl-Bəriqiyə (radiyallahu anhu) bir qoyun alması üçün bir dinar verir. O isə həmin bir dinarla iki qoyun alaraq birini bir dinara satır və bir qoyun və bir dinarla Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) yanına gəlir. Bunu görən Peyğəmbər (sallallahu aleyhi va əlihi va səlləm) onun ticarətinin bərəkətli olması üçün dua edir. Ticarəti o qədər çox və bərəkətli olur ki, hətta, torpaq alsaydı belə ondan qazanc əldə edərdi. [12]

ÖMƏR İBN XƏTTABIN DUASI
      Zeyd ibn Əsləm atasından, o da Ömərdən (radiyallahu anhum) belə dediyini rəvayət edir: "Allahım, mənə sənin yolunda şəhid olmağı qismət et və ölümümü Sənin Peyğəmbərinin şəhərində elə." Allah-təala onun duasını qəbul edərək Mədinədə şəhid olmasını nəsib edir. [13]

HƏSƏN ƏL- BASRİNİN DUASI
Xəvariclərdən olan bir kişi Həsən əl Basrinin elm məclisinə gələrək onlara əziyyət verərdi. Bir gün Həsən əl Basridən həmin kişinin uzaqlaşdırılması üçün əmirə müraciət etməsini tələb edirlər. Lakin o, buna məhəl qoymur. Bir gün Həsən əl Basri dostları ilə oturarkən həmin kişi onların yanına gəlir və Həsən əl Basri deyir: "Allahım, onun bizə verdiyi əziyyəti artıq bilirsən. Onu bizdən istədiyin kimi uzaqlaşdır." Kişi tez yerə yıxılır və evinə ölmüş halda aparılır. [14]

SƏİD İBN CUBEYRİN DUASI
Səid ibn Cubeyrin (rahiməhullah) bir xoruzu var idi. O gecələr həmin xoruzun səsinə oyanaraq gecə namazı qılardı. Lakin, gecələrin birində xoruz həmişəki kimi banlamayaraq səssiz qalır. Səidin gecə namazına durmaması ona çox ağır gəlir və deyir: "Bu xoruza nə olmuşdur! Allah onun səsini kəssin." Elə bu qarğışdan sonra bir daha xoruzun səsi eşidilmir.[15]

DƏNİZ TƏLATÜMÜNDƏ EDİLƏN DUA
Əbu Muhəmməd ibn əbu Zeyd deyir ki, Abdullah ibn Hubeyb Əndəlus alimi və duası qəbul olunanlardan idi. Bir gün gəmidə gedərkən dənizdə təlatüm baş verir. Bunu görən Abdullah ibn Hubeyb dəstəmaz alaraq əllərini göyə qaldırır və deyir: "Allahım, əgər bu səfərim xalis Sənin və Peyğəmbərin sünnəsinin dirçəlişi üçündürsə, bizi bu çətinlikdən xilas et və bizə əzabını göstərdiyin kimi rəhmətini də göstər." Elə həmin an Allah-təala onları öz lütfi ilə düşdükləri bəladan xilas edir." [16]

DUA İLƏ QURAQLIĞA YAĞAN YAĞIŞ
İbadət əhlindən olan bir kəs nəql edir ki, mən ailəm ilə səhrada yaşayırdım. Ətrafımızda olan bütün gölməçələr qurumuşdu. Ailəmə su gətirmək üçün uzaqlara üz tutdum. Lakin heç bir yerdən su əldə edə bilmədiyimi görüb evə qayıtdım. Yenə də sağa-sola göz gəzdirərək su axtarmağa başladıq. Bir damcı da olsa belə su tapmadıq. Uşaqlarım susuzluqdan taqətdən düşmüşdülər. İzzət və qüdrət sahibi, dualara cavab verən və bəndələrini darda qoymayan Rəbbimizə yalvararaq dua etməyi qərara aldım. Təyəmmüm edərək qibləyə yönəlib iki rükət namaz qıldıqdan sonra əllərimi qaldıraraq göz yaşlarımı axıda-axıda Rəbbimizin bu sözlərini:
أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاء الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَّا تَذَكَّرُونَ›

"(Allahdan qeyri ibadət etdikləriniz yaxşıdır) Yaxud əli hər yerdən üzülüb darda qalan bir kimsə, ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran [sizdən] şəri sovuşduran, sizi yer üzünün varisləri edən kəs? Məgər Allahla yanaşı başqa bir (ibadətə layiq) İlahmı var? Siz nə az düşünüb daşınırsınız!" [17] - xatırlayaraq səmimi qəlbdən dua etməyə başladım. Vallahi yerimdən durarkən göydə bir buludun belə olmadığı halda uzaqdan bulud parçasının evimizin üstünə gəldiyini gördüm. Elə həmin an yağış yağmağa başladı. Bütün ətrafımızdakı gölməçələr su ilə doldu. Həmin sudan içib qüsl edərək dəstəmaz aldıq və Allah-təalaya çoxlu həmd-səna etdik. Bir qədər sonra mənzilimizdən uzaqlaşaraq ətrafa göz gəzdirdim, lakin yağışdan bir əsər əlamət görmədim və bildim ki, Allah-təala bu yağışı mənim duam ilə yalnız bizə yağdırmışdır.[18]


-----------------------------------------------------------------------
[1] - 7) "əl-Əaraf" - 22.
[2] - 2) "əl-Bəqərə" - 37.
[3] - 14) "İbrahim" - 35.
[4] -29) "əl-Ankəbut" - 67.
[5] - 28) "əl-Qasas" - 57.
[6] - "Təfsir-ibn Kəsir".
[7] -21) "əl-Ənbiyə" - 83-84.
[8] -3) "Əli İmran" - 38.
[9] - 21) "əl-Ənbiyə" - 89-90.
[10] - Tirmizi, 3564. Hədis səhihdir demişdir.
[11] - Müslim, 4/1928.
[12] - Buxari, 6/632; Əhməd 4/376.
[13] - Musannəfu Abdi-r-Razzəq, 10/440.
[14] - İbn əbi-d-Dunyə, "Mucəbu-d-dua",səh. 66.
[15] - İbn əbi-d-Dunyə, "Mucəbu-d-dua" səh. 66.
[16] - Səlim ibn İd əl-Hiləli, "ən-Nubəzu-l-mustətabə fi-d-dəavati-l-mustəcəbə", səh. 71.
[17] - "ən-Nəml" - 62.
[18] -"Min acəibi-d-dua",səh. 47.

Qamət Süleymanov - Mənhəcə aid sual-cavab


Tural Yusubov - Zalım hakimi azl etməyi icazəli bilməkdə Adilə və "Sələf forum"-a rədd





26.09.16

Şeyx Albaninin dünya müsəlmanlarına nəsihəti

Şeyx Albani (Allah ona rəhmət etsin) müsəlmanlara nəsihət edərək deyir:
"İnsanlar (möminlər) yalnız: "İman gətirdik!" - demələrilə onlardan əl çəkilib imtahan olunmayacaqlarınımı sanırlar? Biz onlardan əvvəlkiləri də imtahana çəkmişdik. Şübhəsiz ki, Allah düz danışanları da, yalançıları da çox gözəl tanıyar!"
(Ənkəbut: 2-3)

Əgər biz həqiqətən dinimizə dönmək istədiyimiz deyiriksə onda ilk olaraq dinimizi başa düşməli, ikinci isə dinimizə əməl etməliyik.

De: "(Ey insanlar, ey tövbəkarlar! İstədiyinizi) edin. Allah, Onun Peyğəmbəri və möminlər əməllərinizi görəcəklər. Siz qeybi və aşkarı bilən Allahın hüzuruna qaytarılacaqsınız, O da sizə nə etdiklərinizi xəbər verəcəkdir!" (ət-tövbə: 105)

Indi gəlin baxaq görək biz dinimizi doğru başa düşürükmü? Cavab, xeyr.

Sonra biz dinimizə doğru şəkildə əməl edirikmi? Cavab, xeyr.

Amma rəhbərlərə irad tutmağa gəldikdə isə hamımız "nə üçün Allahın hökmü ilə hökm vermirsiniz" - deyib, canfəşanlıq və şücaətlə onlara etiraz edirik.

Belə sual sahibinə cavab belədir: çünki biz özümüz Allahın nazil etdiyi ilə hökm etmirik. Rəhbərlər də kənardan, ordan-burdan gələnlər deyillər, bizim aramızdan çıxan insanlardır. Belə olduğu halda nə üçün ona buna irad tuturuq, amma özümüzü isə yaddan çıxarırıq. Əgər biz özümüzü islah etsək heç şübhəsiz ki, Rəbbimiz də bizə kömək olacaqdır. Çünki o Özü bunu bizə vəd edir. İstər alim, istər sıravi, istərsə də dünya görüşlü olmasından asılı olmayaraq hər kəs Allahın bu ayəsini bilir ki, Allah təala buyurmuşdur: "...Əgər siz Allaha yardım göstərsəniz, O da sizə yardım göstərər..." (Məhəmməd: 7).

Allahın vədi haqdır və o heç vaxt öz vədinə xilaf çıxan deyildir.

Hər kəs də bilir ki, möminin Allaha olan köməyi qoşun toplayıb düşməninin üzərinə hücüm çəkməsi deyildir.

Möminin Allaha olan köməyi, Onun Peyğəmbərinə göndərdiyi şəriətə əməl etməkdir.

İndi baxaq görək biz əməl edirikmi?!

De: "(Ey insanlar, ey tövbəkarlar! İstədiyinizi) edin. Allah, Onun Peyğəmbəri və möminlər əməllərinizi görəcəklər." (ət-tövbə: 105)

Şeyx Məhəmməd Saleh əl-Useyminin (rahiməhullah) Azərbaycan müsəlmanlarına nəsihəti



بسم الله الرحمن الرحيم

Həmd olsun Allaha - aləmlərin Rəbbinə!

Peyğəmbərlərin sonuncusu, müttəqilərin imamı Muhammədə, onun ailəsinə və bütün səhabələrinə  salam və salavat olsun.

Bu mənim Azərbaycanda yaşayan qardaşlarıma nəsihətimdir.

Allahdan diləyim budur ki, söyləyəcəyim sözlər onlara çatan an onların əhval-ruhiyyələri xoş olsun.

Məlumdur ki, uca Allah peyğəmbəri Muhammədi - ona Allahın salavatı və salamı olsun - hidayət və haqq dinlə göndərmişdir. Hidayət faydalı elm, haqq din isə saleh əməldir. Uca Allah Muhammədin - ona Allahın salavatı və salamı olsun - özündən öncəki peyğəmbər qardaşlarına əmr etdiyi kimi ona da insanları heç bir şəriki olmayan tək Allaha ibadət etməyə çağırmağı əmr etmişdir. Allah təala buyurur:
"(Ya Rəsulum!) Səndən əvvəl elə bir peyğəmbər göndərmədik ki, ona: "Məndən başqa heç bir ilah yoxdur. Buna görə də yalnız mənə ibadət edin!" - deyə vəhy etməyək". (əl-Ənbiya, 25).
Ilk öncə şəriksiz və tək Allahdan başqasına ibadət etməməklə, qəlbini hər hansı bir bir məxluqa bağlamamaqla, Allahdan başqasının qadir olmadığı işlərdə yaradılanlardan kömək istəməməklə izzət və cəlal sahibi Allahı təkləşdirmək hər bir insana vacibdir. Onun qorxusu, ümidi, təvəkkülü, tövbəsi və mütiliyi bütünlüklə Allah üçün olmalıdır. Bilsin ki, Allahdan başqasına edilən hər bir ibadət batildir. Onlar insana heç bir fayda verə bilməzlər. Əksinə onu Allahın razılığından və Cənnətindən uzaqlaşdırarlar. Həmçinin bilsin ki, yaradılanlardan heç kəs insana nə fayda, nə də zərər verə bilməz.

Necə ki, uca Allah peyğəmbərinə - ona Allahın salavatı və salamı olsun- buyurmuşdur:
"De: "Mən Allahın istədiyindən başqa özümə nə bir xeyir, nə də bir zərər verə bilərəm." (əl-Əraf, 188). 

O, həmçinin buyurmuşdur:
"De: "Mən sizə demirəm ki, mənim yanımda Allahın xəzinələri vardır. Mən qeybi bilmirəm və sizə də demirəm ki, mən mələyəm." (əı-Ənam, 50). 

Başqa bir ayədə isə ona belə buyurmuşdur:
"De: "Mən sizə nə bir zərər, nə də bir xeyir vermək qüdrətinə malik deyiləm! (Bunu ancaq aləmlərin Rəbbi olan Allah edə bilər!). De: "Məni Allahdan (Allahın əzabından) heç kəs qurtara bilməz və mən də Ondan başqa heç bir sığınacaq tapa bilmərəm! (Mənim əlimdən) Allah dərgahından olanı və Onun göndərdiklərini (Quranı və dini hökmləri) təbliğ etməkdən başqa (heç bir şey gəlməz)." (əl-Cinn, 21).

Bilsin ki, övliyalara, peyğəmbərlərə, rəsullara, mələklərə dua etsə belə ona nə cavab və nə də fayda verə bilməzlər.
Uca Allah buyurur:
"Əgər siz onları çağırsanız (dua etsəniz), onlar sizin çağırışınızı eşitməzlər; eşitsələr də cavab verə bilməzlər. Özləri də qiyamət günü sizin (Onları Allaha) şərik qoşduğunuzu (onlara büt kimi ibadət etdiyinizi) danacaqlar. (Ya Peyğəmbər!) Heç kəs sənə hər şeydən xəbərdar olan (Allah) kimi xəbər verə bilməz!" (Fatir, 14).
Peyğəmbər -ona Allahın salavatı və salamı olsun- Abdullah ibn Abbasa belə buyurmuşdur:
"Dua etdikdə Allaha dua et, kömək dilədikdə Allahdan dilə. Bil ki, əgər bütün ümmət sənə fayda vermək üçün bir yerə toplaşsa belə, Allahın sənin qədərinə yazdığından başqa bir fayda verə bilməz. Yox əgər sənə zərər vermək üçün toplaşsa, Allahın sənin qədərinə yazdığından başqa bir zərər verə bilməz."

Peyğəmbər -ona və ailəsinə Allahın salavatı və salamı olsun- İbn Abbasa -Allah ondan razı olsun- əmr etmişdir ki, dua etdikdə başqasına deyil, yalnız Allaha dua etsin. Həmçinin kömək dilədikdə başqasından deyil, yalnız Allahdan diləsin. O bildirmişdir ki, ümmət bir yerə toplaşsa belə ona nə bir fayda, nə də bir zərər verə bilməz. Bu, Allaha təvəkkülün və tövbənin həqiqi şəkildə gerçəkləşməsidir.

Sonra mən onlara tövsiyə edirəm ki, Allahın və Rəsulunun əmr etdiyi şəkildə düzgün namaz qılsınlar. Onlar namaz vaxtlarına xüsusi riayət etsinlər. Nə tez, nə də gec olmamaq şərti ilə, hamısını öz vaxtında qılsınlar. Uca Allah bu haqda belə buyurur:
"Çünki namaz möminlərə bəlli vaxtlarda fərz (vacib) edilmişdir." (ən-Nisə, 103).

Namaz vaxtlarına gəlincə, məlumdur ki, sübh namazı dan yeri söküləndən günəş doğana qədər, zöhr (günorta) namazı günəşin zeniti keçməsindən hər şeyin kölgəsi özü boyda olana qədər, əsr (ikindi) namazı bundan sonra günəş saralana, zəruri vaxtı isə günəş batana qədər, məğrib (axşam) namazı günəşin batmasından şəfəqi itənə qədər, işa (gecə) namazı günəşin şəfəqinin itməsindən gecə yarısına qədərdir.

Namazı rahatlıqla yəni, tələsməyərək arxayınlıqla qılsınlar. Çünki namaz tələsik qılınarsa batil olar.

Peyğəmbər -ona və ailəsinə Allahın salavatı və salamı olsun- namazı tələsik qılan kişiyə belə buyurmuşdur:
"Get yenidən qıl! Həqiqətdə sən namaz qılmadın." Həmin adam eyni əməlinə görə peyğəmbər tərəfindən -ona və ailəsinə Allahın salavatı və salamı olsun- bir neçə dəfə qaytarıldıqdan sonra ona belə demişdir: "Səni haqla göndərən Allaha and olsun ki, bundan yaxşısını bacarmıram. Öyrət məni!" Peyğəmbər -ona və ailəsinə Allahın salavatı və salamı olsun- ona düzgün namaz qılmağı öyrədərək buyurmuşdur: "Namaz qılmaq istədikdə kamil dəstəmaz al, sonra qibləyə yönəlib təkbir et, sonra Qurandan bildiyini oxu, sonra tələsmədən rüku et, sonra qalx və ayaq üstə arxayın (tələsmədən) dayan, sonra səcdə et və səcdədə arxayın ol, sonra qalx və arxayıncasına otur, sonra səcdə et və səcdədə arxayın ol və bunu namaz boyu təkrar et!"
Həmçinin tövsiyə edirəm ki, zəkat versinlər. Zəkat Allah təalanın mal-dövələtə vacib etdiyi bir paydır. O, varlılardan götürülüb kasıblara verilir. Uca Allah zəkatın kimlərə verilməsini bəyan edərək buyurmuşdur:
"Sədəqələr (zəkatlar) Allah tərəfindən müəyyən edilmiş bir fərz (vacib əməl) olaraq ancaq yoxsullara, (ehtiyacı olan, lakin utandığından əl açıb dilənməyən) minskinlərə, zəkatı yığıb paylayanlara, ürəkləri (müsəlmanlığa) isinişib bağlanmaqda olanlara (iman gətirib hələ kamil mömin olmayanlara), azad ediləcək kölələrə (və ya boynuna kəffarə düşüb verə bilməyənlərə), həmçınin (borcu ödəməyə imkanı olmayan) borclulara, Allah yolunda cihad edənlərə və yolçulara (pulu qurtardığı üçün yolda qalan, vətəninə qayıda bilməyən müsafirlərə) məxsusdur. Allah (hər şeyi) biləndir, hikmət sahibidir!" (ət-Tövbə, 60).
Onlara nəsihət edirəm ki, Ramazan ayında şəriətin tələblərinə uyğun olaraq oruc tutsunlar. Bu, onların sübh aıçılandan günəş batana qədər özlərini orucu pozan şeylərdən qorumalarından, haram buyurulanlardan çəkinmələrindən və üzərlərinə vacib olan əməlləri yerinə yetirmələrindən ibarətdir. Orucun əsas mahiyyəti də elə budur. Uca Allah buyurur:
"Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlki ümmətlərə vacib edildiyi kimi, sizə də vacib edildi ki, (bunun vasitəsilə) siz pis əməllərdən çəkinəsiniz!" (əl-Bəqərə, 183).
Peyğəmbər -ona Allahın salavatı və salamı olsun- buyurmuşdur:
"Kim pis sözdən, pis əməldən və ya onları etməyə səyindən əl çəkməzsə, onun yemək və içməkdən imtina etməsinə Allahın heç bir ehtiyacı yoxdur."
Gücü çatan hər bir kəsin həccə gedib Beytul-Haramı (Kəbəni) ziyarət etməsini tövsiyə edirəm. Bu haqda uca Allah buyurur:
"Onun yoluna (ərzaq, minik, və sağlamlıq baxımından) gücü çatan hər bir kəsin həccə gedib o evi ziyarət etməsi insanların Allah qarşısında borcudur. Kim bunu (bu borcu) inkar edərsə (özünə zülm etmiş olar). Əlbəttə, Allah aləmlərə (heç kəsə) möhtac deyildir!" (Ali-İmran, 97).
Həmçinin valideyinlər ilə gözəl davranmağı, qohumluq əlaqələrini kəsməməyi, qonşularla xoş münasibət qurmağı, kasıblara, yoxsullara, yetimlərə əl tutmağı, qonaqpərvərliyi, sözlərində doğru olmağı, insanlara nəshət verməyi tövsiyə edirəm. Peyğəmbər -ona Allahın salavatı və salamı olsun- üç dəfə təkrarlayaraq buyurmuşdur:
"Din nəsihətdir." Soruşmuşlar: Ey Allahın elçisi kimə nəsihətdir? O: "Allaha, Kitabına, Rəsuluna, müsəlmanlara və onların imamlarına." - deyə cavab vermişdir.
Insanları Allahın dininə mülayimlik, yumşaqlıq, hikmət, hallarına acıma və rəhmlə dəvət etmələrini tövsiyə edirəm.

Həmçinin nəsihət edirəm ki, bir-birlərinə xeyirli işlər görməyi əmr edərək, pis əməllərdən çəkindirsinlər. Bu, hökm baxımından fərdul-kifayədir (yəni, bir dəstə insanın icra etməsi ilə vacibliyi digərlərinin üzərindən götürülmüşdür).
Uca Allah buyurmuşdur:
"(Ey müsəlmanlar!) İçərinizdə (insanları) yaxşılığa çağıran, xeyirli işlər görməyi əmr edən və pis əməlləri qadağan edən bir camaat olsun! Bunlar (bu camaat), həqiqətən nicat tapmış şəxslərdir. (Allahdan tərəfindən) açıq-aydın dəlillər gəldikdən sonra, bir-birindən ayrılan və ixtilaf törədən şəxslər kimi olmayın! Onlar böyük bir əzaba düçar olacaqlar." (Ali-İmran, 104).

Nəsihət edirəm ki, fitnə-fəsad törətməsinlər, bir-birinə kin-küdurət və nifrət bəsləməsinlər, düşmənçilikdən əl çəksinlər. Çünki bu, möminlərin əxlaqından deyildir. Möminlər bir-birini sevər, bir-biri ilə mehriban davranar və bir-birinə dayaq durarlar. Bu haqda peyğəmbər -ona Allahın salavatı və salamı olsun- buyurmuşdur:
"Möminlərin bir-birinə olan sevgisi, mərhəməti və davranışı bir bədənin misalına bənzəyir. Əgər bədənin hər hansı bir əzası ağrayarsa digərləri də qızdırma və yuxusuzluqdan əziyyət çəkər". 

O, həmçinin buyurmuşdur:
"Möminlərin bir-birinə dayaq olması onları bir binaya bənzədir." 
Peyğəmbər -ona Allahın salavatı və salamı olsun- bu sözləri dedikdən sonra barmaqlarını bir-birinə keçirmişdir.

Tövsiyə edirəm ki, dini elimləri öyrənsinlər. Peyğəmbər -ona Allahın salavatı və salamı olsun- buyurmuşdur:
"Allah kimin üçün xeyir istəyərsə, onu dində fəqih (yəni, elm sahibi) edər. "

Elmi, Allahın kitabına və Onun elçisinin -ona Allahın salavatı və salamı olsun- sünnəsinə əsaslanaraq öyrənsinlər. Müəyyən şəxslərə və məzhəblərə təəssübkeşçilikdən əl çəkərək, hər an və hər vaxt haqqı özlərinə meyar götürsünlər.
Uca Allah buyurur:
"Əgər bir iş barəsində mübahisə etsəniz, Allaha və qiyamət gününə inanırsınızsa, onu Allaha və Peyğəmbərə həvalə edin! Bu daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır." (ən-Nisa, 59).
Nəsihət edirəm ki, sözlərində, əməllərində və bütün işlərində din qardaşlığı prinsiplərinə riayət etsinlər.
Uca Allah bu haqda buyurur:
"Həqiqətən, möminlər (dində) qardaşdırlar." (əl-Hucurat, 10). 

Başqa bir ayədə isə buyrulur:
"Allahın sizə verdiyi nemətini xatırlayın ki, siz bir-birinizə düşmən ikən. O sizin qəlblərinizi (islam ilə) birləşdirdi və Onun neməti sayəsində bir-birinizlə qardaş oldunuz. Siz oddan olan bir uçurumun kənarında ikən O sizi oradan xilas etdi. Allah Öz ayələrini sizin üçün bu şəkildə aydınlaşdırır ki, haqq yola yönəlmiş olasınız!" (Ali-İmran, 103).

Allahdan özümə və sizə dünya və axirətdə səadət və müvəffəqiyyət diləyirəm.

Bu, qardaşınız Muhamməd ibn Saleh əl-Useyminin sizə olan nəsihətidir.

Həmd olsun Allaha - aləmlərin Rəbbinə! Peyğəmbərimiz Muhammədə, Onun ailəsinə və bütün səhabələrinə salam və salavat olsun.

Kişi və qadınların öhdəlikləri


ÖN SÖZ

Mərhəmətli və Rəhimli Allahın adı ilə!

Həmd kişi və qadını yaradıb onlara haqlar verən hər şeydən xəbərdar və hikmət sahibi Allaha məxsusdur. Allah təala Öz üzərinə də bəzi haqq və vacibatları götürmüşdür. Peyğəmbərimiz Məhəmmədə, onun ailəsinə, səhabələrinə və onun hidayət yoluna tabe olub sünnəsinə sarınanlara Allahın salavatı və salamı olsun!

Şübhə yoxdur ki, pak və uca Allah Öz qullarına dinlərində və dünyalarında yararlı olan şeyləri buyurmuş, ağıl və istəklərə deyil, Kitab və Sünnəyə tabe olmaqla bir-birilərinə ədalətlə davranmağı əmr etmişdir. Əgər haqq onların ağıl və istəklərinə tabe olsaydı, göylər, yer və onlar arasında olanların hamısı fəsada uğrayardı.

Allahın buyurduqları ilə razılaşmayan kəs mömin sayılmaz. Allah təala buyurur:
"Allah və Peyğəmbəri bir işi hökm etdiyi zaman heç bir mömin kişiyə və qadına öz işlərində başqa yol seçmək yaraşmaz. Allaha və Onun Peyğəmbərinə asi olan kəs, şübhəsiz ki, açıq-aydın azmışdır!" (əl-Əhzab, 36) Başqa bir ayədə Uca Allah belə buyurur: "Amma, xeyr! Rəbbinə and olsun ki, onlar öz aralarında baş verən ixtilaflarda səni hakim təyin etməyincə və verdiyi hökmlərə görə özlərində bir sıxıntı duymadan sənə tam bir itaətlə boyun əyməyincə, iman gətirmiş olmazlar". (ən-Nisə, 65) 
Günümüzdə ortaya çıxan problerdən biri də qadınlar məsələsidir. Bu məsələ hər sinif kişi və qadın tərəfindən istər bilməməzlikdən, istərsə də ağla istinad edilərək danışılır. Bu yaxınlarda Ciddə şəhərində keçirilən qadınların toplantısında baş verənlər buna misaldır. Hörmətli şeyx Rəbi ibn Hadi Umeyr əl-Mədxəli (Allah onu qorusun!) həmin toplantını nəzərdə saxlamış, orada baş verən qarışıqlığı, cəhaləti və qadınların məzlum, haqları tapdalanmış təbəqəyə çevrilməsi iddialarını diqqətlə izləmişdir. Əgər İslamın qadına zülm etdiyi ittihamı səslənirsə, bu, Allaha küfr etməkdir. Bəzi kişilərin qadınlara zülm etdiyi ittihamlar isə bəzən rast gəlinən hallardır. Lakin bunu İslama aid etmək olmaz. Bunu kimlər edirsə, məsuliyyətini də özləri daşıyır. Doğrudur, bəzi kişilər tərəfindən qadınlara haqsızlıqlar edilir. Ancaq qadınlar tərəfindən kişilərə edilən haqsızlıqlar daha çoxdur. Bunları aradan qaldırmağın yolu yığıncaqlarda deyil, şəriət məhkəmələrində həll olunur. Bu haqda şeyx Rəbi (Allah onu qorusun!) də olduqca faydalı və dolğun qeydlər verdi. Allah onun mükafatını xeyirli, yazdıqlarını faydalı etsin!

Böyük Alimlər İdarə Heyətinin üzvü
Şeyx Saleh ibn Fövzan əl-Fövzan


Məhərrəm ayı və Aşura


Allahın Muhərrəm ayının fəziləti

Həmd Allaha, aləmlərin Rəbbinə məxsusdur. Allahın salamı və salavatı peyğəmbərimiz Muhəmmədə, peyğəmbərlərin sonuncusuna (xatəminə), rəsulların seyyidinə (başçısına), onun ailəsinə və səhabələrinin üzərinə olsun.

Allah təalanın Muhərrəm (haram) ayı mubarək və əzəmətli aydır. Bu ay Hicri təqviminin ilk ayıdır və Allah təalaının aşağıdakı ayədə bildirdiyi kimi dörd haram aylardan biridir. Allah təala buyurur:


"Həqiqətən, Allah yanında ayların sayı göyləri və yeri yaratdığı gündən bəri Allahın Kitabında on ikidir. Onların dördü (rəcəb, zülqədə, zülhiccə və məhərrəm) haram aylardır. Bu, doğru dindir. Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin". (Tövbə 9:36)

Əbu Bəkr radiyallahu anhu rəvayət edir ki, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm dedi:
"İl on iki aydan ibarətdir. Onlardan dördü haramdır, arda-arda gələn üç ay: Zül Qadə, Zül Hiccə və Muhərrəm; Cumədə və Şaban ayının arasında olan Rəcəb Mudar ayı". (Buxari rəvayət etmişdir, 2958)

Bu ayın Muhərrəm adlandırılması sözügedən ayın haram ay olması və onun müqəddəsliyini gücləndirilməsi üçündür.

Allah təalanın "Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin" ayəsi bu haram aylardan özünüzə zülm etməyin mənasını ifadə edir. Çünki bu aylarda edilən günahlar digər aylarda ediləndən daha böyükdür.

Rəvayət olunur ki, İbn Abbas radiyallahu anhu bu ayənin "Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin" bütün aylara aid olduğunu söyləmişdir. Sonra bu dörd ayı xüsusiləşdirmiş və müqəddəsliyini (haramlığını) əzəmətləndirmişdir. Bu aylarda edilən günahları daha böyük etmiş və yaxşı əməllər üçün daha böyük savab təyin etmişdir.

Qatadə "Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin" ayəsi ilə əlaqədar deyir:
"Bu haram aylarda zülm etmək digər vaxtlarda edilən zülmdən daha şiddətli və günahı daha böyükdür. Digər vaxtlarda edilən zülm hər halda böyükdür. Lakin Allah təala əmrlərindən istədiyini əzəmətləndirir. Həmçinin deyir: Allah təala Öz məxluqundan müəyyən kəsləri seçmişdir. O mələklər arasından elçilər, insanlar arasından rəsullar, sözlər arasından Onu zikr etməyi, yerdə məscidləri, aylardan Ramazan ayını və haram ayları, günlərdən Cümə gününü, gecələrdən Qədr Gecəsini seçmişdir. Ona görə də Allahın bizə əzəmətləndirilməsini söylədiklərinə əzəmətləndirin. Anlayış və hikmət əhli Allahın bizə əzəmətləndirilməsini söylədiklərini əzəmətləndirirlər. (İbn Kəsirin, Allah ona rəhmət etsin, Tövbə surəsi 36-cı ayənin təfsirinin xülasəsi).

Muhərrəm ayında daha çox nafilə oruc tutmağın fəziləti

Əbu Hureyrə radiyallahu anhu demişdir:
"Allah Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm dedi: "Ramazan ayından sonra ən fəzilətli oruc Allahın ayı Muhərrəmdədir". (Muslim rəvayət etmişdir, 1982)

"Allahın ayı" kəliməsi: Ayın adının Allaha izafə edilməsi (nisbət edilməsi) bu ayın əzəmətini yüksəltməyi ifadə edir.

Əl-Qari demişdir:
"Zahiri mənası Muhərrəm ayının hamısını ifadə edir". Lakin sabit olmuşdur ki, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Ramazan ayından başqa heç bir ayı tam olaraq oruc tutmamışdır. Ona görə də, bu hədis bütün ayı deyil Muhərrəm ayında daha çox oruc tutmağa təşviq edir.

Allah istədiyi zamanı və məkanları seçir.
Əl-İzz ibn Abd əl-Salam rahiməhullah demişdir:
"Zamanlar və məkanlar iki yolla fəzilətləndirilir. Biri dünyəvi, ikincisi isə dini yolla. İkincisinə gəldikdə, səbəbi budur ki, Allah təala o vaxtlarda və məkanlarda edilən əməllərə daha böyük savab verməklə Öz qullarına öx səxavətini bəxş edir. Məsələn, Ramazan ayında tutulan oruca digər vaxtlarda tutulan orucdan daha böyük savab verir və həmçinin Aşura günündə. Bunun fəziləti Allahın qullarına qarşı səxavəti və mərhamətindən dolayıdır..." (Qavaid əl-Əhkam, 1\38).

Muhərrəm ayından əldə olunacaq ibrətlər

Muhərrəm ayında biz Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səllləmin Məkkədən Mədinəyə hicrət etməsini xatırlamalıyıq. Bu hadisədə bir çox dərslər və ibrətlər vardır. Bütün bunlar bizlərə Hicri təqviminin başlıca əhəmiyyətini başa düşməyə kömək edir. Həmçinin Hicrətin islamın inkişafında mühüm addım olmasını yada salmaq gözəldir. Belə ki, tarix boyunca islam hicrətdən faydalanmışdır. Amerikada islamın olması və artması oraya hicrət edənlərin səyləri və Allah yolunda çalışanların zəhmətləri nəticəsində olmuşdur.

Muhərrəm ayının 9 və 10-cü günü oruc tutmaq həmçinin Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləmin sünnəsidir. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm 10-cu günü (Aşura günü) oruc tutardı. O özü oruc tutmuş və həmçinin öz səhabələrinə də həmin günü oruc tutmağı söyləmişdir.

Həmçinin Huseyin radiyallahu anhu və onun ailəsinin böyük fədakarlığını da xatırlamalıyıq. Onların bu əməli haqq və ədalət yolunda həqiqi cihad idi. Biz Kərbəla epizodundan qəhrəmanlıq dərsləri, səbr və mətanət nümayiş etdirməyi öyrənməliyik. Lakin Quran və Sünnədə əsası olmayan bəzi adət-ənənələri (ağlaşma, zəncir vurmaq və.s) etməkdən qaçınmalıyıq. Çünki bunu nə Allah, nə də onun Rəsulu buyurmamışdır.

Aşuranın tarixi

Müsəlmanlar Allahdan qorxmalı və Allah təalanın peyğəmbərlər və rəsullar, keçmiş ümmətlərə dair Müqəddəs Quranda hekayətlərindən ibrət, dərs almalıdırlar.

Allah təala buyurur:
"(Peyğəmbərlərin) hekayətlərində ağıl sahibləri üçün, sözsüz ki, bir ibrət vardır. (Bu Quran) uydurma bir söz deyildir. Ancaq özündən əvvəlkilərin (ilahi kitabların) təsdiqi, (Allahın bəndələrindən ötrü) hər bir şeyin (bütün hökmlərin, halal-haramın) müfəssəl izahıdır. O, iman gətirən bir tayfa üçün hidayət (doğru yolu göstərən rəhbər) və mərhəmətdir!". (Yusif 12:111)

Allah təalanın Öz Kitabında söylədiyi qissələrdən biri Allahın ayı, müqəddəs Muhərrəm ayında baş verən qissədir. Bu Musa peyğəmbər əleyhissəlam və Misirin qəddar hakimi Fironun qissəsidir.

Allah təala Quranda bu qissəni bizə danışır:

3-"Biz inanan bir tayfa üçün sənə Musanın və Fironun hekayətindən (bir qismini) olduğu kimi söyləyəcəyik.

4 - Həqiqətən, Firon yer üzündə (Misirdə) baş qaldırıb onun əhalisini zümrələrə bölmüşdü. (Firon) onların arasında olan bir tayfanı (İsrail oğullarını) gücsüz (aciz) görüb onların (yeni doğulan) oğlan uşaqlarını öldürür, qızlarını isə sağ buraxırdı. O, həqiqətən, (yer üzündə) fitnə-fəsad törədənlərdən idi!

5 - Bis isə istəyirdik ki, o yerdə zəif düşüb əzilənlərə (İsrail oğullarına) mərhəmət göstərək, onları (xeyirxah işlərdə) öndə gedənlər və (Fironun mülkünə) varislər edək.

6 - Və onları yer üzündə (Misirdə, Şamda) yerləşdirib möhkəmləndirək, Firona, (vəziri) Hamana və ordularına onların qorxub çəkindikləri şeyi (İsrail oğullarından birinin əli ilə məhv edilib hakimiyyətlərinə son qoyulmasını) göstərək." (Əl-Qasas 28:3-6)

Firon İsrail övladlarına hökm sürmüş və onları kölə etmiş, yeni anadan olmuş uşaqları öldürmüş, lakin qadınları isə sağ saxlamışdır. Bu cinayət əməlini işləməsinin səbəbi həmin doğulacaq uşaqlardan birindən gəlməkdə olan haqq qorxusu idi. İsrail övladları İbrahim əleyhissəlamdan onlara gələnlərə əsasən bilirdilər ki, onun nəslindən bir kəs Misir krallığını dağıdacaqdır. Bu müjdələr onların arasında məşhur idi; bu barədə xəbərlər Firona çatdırılmışdı. Firon öz əsgərlərinə İsrail övladlarının yeni doğulan bütün uşaqlarını öldürməyi əmr etmişdi; Özünü həlakdan əmin etmək, xilas etmək üçün.

Bununla belə, onun əvvəlcədən aldığı bütün tədbirlər onu Allahın istədiyindən mühafizə etmək üçün kifayət etmədi. Allahın istəyi Fironu həlak edəcək yeni doğulacaq uşağın Fironun evində böyüməsi idi. Allahın iradəsi, istəyini heç bir tədbir, ehtiyatlar dayandıra bilməz və Onun qüdrəti hər bir şeyi əhatə etmişdir. Beləcə Allah təala Musa peyğəmbərin əleyhissəlam əmin böyüməsini, öldürülməkdən xilas olunmasını və həmçinin yetkinlik dövrünə çatana kimi Allahın himayəsi altında Fironun öz evində böyüməsini iradə etdi, seçdi.

Daha sonra, Musa əleyhissəlam təsadüfən xəta edərək Fironun camaatından bir nəfəri öldürdü. Musa əleyhissəlam qorxurdu ki, onu həbs edəcəklər və ona görə öldürəcəklər. Ona görə də, Mədyən ölkəsinə qaçdı və bir müddət orada yaşadı. Orada evləndi və sonra Misirə qayıtdı. Geri qayıdanda, Allah onunla danışdı və ona bildirdi ki, o Fironun qövmünə göndərilmiş Peyğəmbər və Rəsuldur. Allah təala onun peyğəmbər kimi tanınması və onun həqiqi peyğəmbər olduğunu insanların görməsi üçün ona bir çox əlamətlər bildirdi.

Musa əleyhissəlam Fironun yanına getdi və ona Allahın ayələrini göstərdi. Lakin Firon təkəbbürlü və inadkar idi.

Allah təala buyurur:

15 - "(Ya Peyğəmbər!) Musanın hekayəti (söhbəti) sənə gəlib çatdımı?

16 - O zaman ki, Rəbbi ona müqəddəs Tuva vadisində belə xitab etdi:

17 - "Fironun yanına get. Çünki o, (allahlıq iddiasına düşməklə, xalqa zülm etməklə) çox azmışdır (həddini aşmışdır).

18 - Və de: "(Günahlardan) təmizlənmək istəyirsənmi?

19 - Səni Rəbbinə tərəf gətirimmi ki, (Ondan) qorxasan?"

20 - (Musa gəlib Allahın buyuruğunu Firona ərz elədi) və ona (özünün həqiqi peyğəmbər olmasına dəlalət edən) ən böyük möcüzəni (əsanın dönüb əjdaha olmasını) göstərdi.

21 - Lakin (Firon Musanı) təkzib edib (ona) asi oldu.

22 - Sonra geri dönüb (özünə buyurulanlardan üz döndərərək fitnə-fəsad törətməyə, Musaya qarşı tədbir tökməyə) tələsdi.
23 - Və (əyan-əşrafını, bütün təbəələrini) toplayıb (onlara) belə xitab etdi:

24 - "Həqiqətən, mən sizin ən uca Rəbbinizəm!"" (Ən-Naziat 79:15-24)
 Firon iddia edirdi ki, Musa əleyhissəlamın gətirdiyi möcüzələr sadəcə sehrdən ibarətdir və onda elə bir sehr növü vardır ki, Musa əleyhissəlamın "sehrinə" qalib gələcəkdir. Bu minvalla Firon öz krallığında olan sehrbazları bir yerə topladı və onlar öz sehrlərini nümayiş etdirdilər və Musa əleyhissəlam Allah təalanın ona verdiyi möcüzələri göstərdi. Allah təala buyurur:
 118 - Artıq haqq zahir, olanların uydurub düzəltdikləri yalanlar isə batil oldu.
119 - (Sehrbazlar) orada məğlub edildilər və xar olaraq geri döndülər.

120 - Onlar (hamı birlikdə) səcdəyə qapanıb

121 - Dedilər: "Biz iman gətirdik aləmlərin Rəbbinə -

122 - Musanın və Harunun Rəbbinə!" (Əl-Əraf 7:118-122)

O zaman Firon başqa yola-qorxu, qüvvə və ödəmə və.s-əl atmaq qərarına gəldi. Allah təala Musaya hər bir mömini Misirdən çıxarmasını və Allah təalanın ona söyləyəcəyi yerə aparmasını əmr etdi. Firon öz qoşununu və qüvvələrini topladı. Bəzi mənbələrə görə onun bir milyona yaxın əsgəri var idi. O Musanı və onun camaatını təqib etdi. Ümid edirdi ki, onların hamısını tamamilə məhv edəcəkdir. Musa dənizin yanında Firon ilə baş-başa qaldı və onun ordusu arxadan gəlirdi. Möminlər qorxurdular, çünki onların qarşısında dəniz və arxasında isə düşmən var idi.

Allah təala buyurur:
61 - "İki dəstə (tayfa) bir-biri ilə qarşılaşdığı zaman Musanın camaatı dedi: "(İşimiz bitdi!) Artıq yaxalandıq!"

62 - (Musa) dedi: "Xeyr, Rəbbim mənimlədir. O, mütləq mənə yol göstərəcəkdir!"" (Əş-Şuara 26:61-62)

Kim Allaha yaxın olarsa, Allah heç zaman onu məyus etməz, yaxud onu təkbaşına tərk etməz. Allah Musaya əlindəki əsa ilə dənizə vurmasını əmr etdi, Musa əleyhissəlam dənizə vurdu, dəniz onların keçməsi üçün açıldı.

Allah təala buyurur:
"(İzzət və cəlalıma) and olsun ki, Biz Musaya belə vəhy etdik: "Qullarımla gecə yola çıx, (əsanı suya vurmaqla) onlar üçün dənizdə quru bir yol aç. (Fironun) sizə yetişməsindən qorxma, (suya qərq olmaqdan da) əndişəyə düşmə!" (Taha 20:77)

Musa əleyhissəlam dənizdə açılan yoldan keçdi və onun camaatından axırıncıları da dənizi tərk etdi. Firon ordusunun hər bir əsgəri dənizin içində idi. O zaman Allah təala dənizə onların üzərində dağılmasını əmr etdi. Firon və onun ordusu boğuldu.

Bu hadisə haqqın batil üzərinə qələbəsi idi. Allahın vədi haqq idi. Allah təala Musanın əleyhissəlam camaatını Firon və onun ordusunun üzərində qalib etdi. Bu qissədə biz haqqın necə qalib olduğunu görürük. Fərqi yoxdur batilin görünən qüvvəsi nə qədər olur olsun. Batilin öz məhdud əcəli var. Lakin haqq hər zaman qalibdir.

Bu qissə möminlərin qəlblərini zənginləşdirməli və düşmənləri qarşısında onları sabit etməlidir. Fərqi yoxdur düşmənlərin qüvvəsi nə qədər olur olsun. Mömin kəs həmçinin bu qissədən başa düşməli, faydalanmalıdır ki, batil əhli doğru-dürüst yolda olduqlarını və insanları haqqa çağırdıqlarını iddia edirlər. Əslində, bunun əksi həqiqətdir. Onlar sadəcə yalan və aldanışlara bel bağlayırlar.

Bu əzəmətli hadisə-Allahın Musa və möminlərə Firon və onun ordusu üzərinə qələbə bəxş etməsi- müqəddəs Muhərrəm ayının 10-cu günü baş vermişdir. Bu günü Yaumul Aşura (Aşura günü) adlandırırlar. Bu elə bir gündür ki, onun böyük fəziləti var. Musa əleyhissəlam həmin günü oruc tutmuşdur və həmin günü insanlara oruc tutmağı əmr etmişdir.

İbn Abbas radiyallahu anhu rəvayət edir ki,
Allahın Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm Mədinəyə gəldi və gördü ki, yəhudilər Aşura günü oruc tutublar. Allahın Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm onlardan soruşdu: "Bu günün əhəmiyyəti nədir ki, siz bu gün oruc tutmusunuz? Onlar dedi: Bu böyük əhəmiyyəti olan bir gündür. Allah təala Musa əleyhissəlama və onun camaatına vermişdir, Fironu və onun camaatını boğmuşdur. Musa əleyhissəlam təşəkkür əlaməti olaraq həmin günü oruc tutmuşdur və biz də ona riayət edirik. Bunun üzərinə Allah Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm dedi: "Biz buna daha haqqlıyıq və bizim Musaya olan əlaqəmiz sizinkindən daha yaxındır".

Beləcə Allahın Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm Aşura günü oruc tutdu və əmr etdi ki, həmin gün oruc tutulsun.

Həmçinin Musa əleyhissalamın qissəsindən əldə etdiyimiz faydalardan da biri də budur ki, düşmən üzərində qalib gədikləri zaman Peyğəmbərlərin sünnəsi (yolu) sülh, əmin-amanlıq vaxtlarında Allaha şükr etmək və Onu tərif etməkdir. Musa əleyhissalam 10-cü günü, Allah təalanın onun ardıcıllarına Firon üzərində qələbə verdiyi zaman oruc tutmuşdur və bu da başqa bir dəlildir ki, haqq həmişə batili məğlub edəcəkdir.


Aşura günündə oruc tutmağın əhəmiyyəti

Həqiqət budur ki, doğru-dürüst, həqiqi bir müsəlman hər zaman mübarək mərasimlər və günlərdən fayda götürürür. Müsəlman kəs özünü Allaha tərəf daha da yaxınlaşdırmaqda heç bir əziyyət çəkmir. Bu cür etməklə öz həyatının bütün sahələrində Peyğəmbəri Muhəmməd sallallahu aleyhi və səlləmi özünə nümunə, örnək almaq üçün islamdakı fəzilətli günləri və hadisələri axtarmaqla, gözləməklə məşğul olur.

İbn Abbas radiyallahu anhu demişdir:
"Allahın Rəsulunun bu gündən - Aşura günündən və bu aydan - Ramazan ayından - başqa ayda oruc tutmağa daha istəkli olduğunu görmədim. (Buxari, hədis 1867).

Başqa bir hədisdə varid olmuşdur ki, Aşura gününün orucu əvvəlki ilin günahlarını silir. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm demişdir:
"Aşura gününün orucu (böyük fəziləti vardır), ümid edirəm ki, Allah təala bunu (orucu) keçən il (o ildə işlənilən günahlar) üçün kəffarə kimi qəbul edəcəkdir". (Muslim)

Aşura günündə oruc tutmaq İmam Huseyinin (Allah ondan razı olsun) şəhid olmasını yas, matəm ilə keçirmək mənasını ifadə etmir. Biz İmam Huseyinin (Allah ondan razı olsun) şəhadətinə dərindən hörmət edirik, islam yolunda, uğrunda onun əzəmətli fədakarlığına, şücaətinə ehtiram edirik. O bizlərə haqq, cəsarət, igidlik və təqvaya dair böyük bir örnək nümayiş etdirmişdir. Lakin biz həmçinin qəlblərimizdə ağrı və hüzn duyuruq ki, bu cinayətləri etmək üçün islamdan sui istifadə edən bir sıra fasiqlərin əli ilə o öldürülmüşdür. Onlar Allah Rəsulunun sallallahu aleyhi və səlləm sevimli və mübarək nəvəsi, onun ailəsi ilə vuruşdular və öldürdülər. Bu siyasi iqtidar uğrunda edilən ən mənfur və rüsvayçı bir cinayət idi. Bu faciəvi hadisə hicrətin 61-ci ilində baş vermişdir. Bununla belə, Aşura orucunun tarixi çox qədimdir və İmam Huseyindən çox-çox əvvəllərə gedir.

İmam Buxarinin Səhih əsərində və digər səhih hədis toplularında rəvayət olunur ki, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm və onun səhabələri Məkkədə (hicrətdən əvvəl) olduqları zaman Muhərrəm ayının 10-cu günü oruc tutardılar.

Bu elə bir gün idi ki, Məkkə əhalisi Kəbənin örtüyünü dəyişərdilər. Qureyş də həmin günü oruc tutardı. (Buxari, 1489 və 1760).

Hicrətdən sonra Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Mədinəyə gəldikdə, o gördü ki, Mədinədəki yəhudilər də həmin günü oruc tutublar. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm o gündə oruc tutmalarının səbəbini onlardan soruşdu. Onlar dedilər: "Bu mübarək bir gündür. Bu gün Allah İsrail övladlarını onların düşmənindən (Misirdə) xilas etmişdir və Musa peyğəmbər Allaha şükr etmək üçün o gün oruc tutmuşdur". Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səllləm dedi: "Bizim Musaya olan iddiamız sizdən çoxdur". O həmin günü oruc tutdu və Müsəlmanlara da həmin günü oruc tutmağı əmr etdi. (Buxari, 1865).

Başqa bir rəvayətdə zikr olunur ki, Mədinə yəhudiləri o gündə ziyafət edirdilər. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm öz səhablərinə onun əvəzinə oruc tutmağı əmr etdi. (Buxari, 1866).

Aşura orucu başlanğıcda fərz idi. Hicrətin 2-ci ilində bütün Ramazan ayını oruc tutmaq haqqında Allahın əmri gəldiyində, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Aşura gününün nafilə oruc olmasını insanlara elan etməsi üçün bir nəfər göndərdi. Bu göstərir ki, kim istəyirsə oruc tutsun, tuta bilər və kim istəmirsə tutmaya bilər. Buna görə ona günah yoxdur.

İmam Tirmizi qeyd edir ki, İbn Abbas radiyallahu anhu
"Biz bu iki gündə: Muhərrəm ayının 9-cu və 10-cü günləri oruc tutmalıyıq ki, özümüzü yəhudi camaatından fərqləndirək" deyərdi. (Tirmizi, 686)

İbn Abbas radiyallahu anhu həmçinin Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləmin belə dediyini rəvayət edir:
"Gələn il sağ olsam, mən həmçinin 9-cü günü oruc tutacam". (İmam Əhməd ibn Hənbəl Müsnəd əsəri, 2002-ci hədis)

Aşura günü oruc tutmağın böyük savabı var. Bu gündə oruc tutmağın savab və fəzilətindən bəhs edən bir çox hədislər var. Fərz olmasa da, bu gün oruc tutmaq yaxşıdır.


Aşura ilə əlaqədar yanlış anlayışlar və əsassız adətlər

Aşura günü, onun fəziləti, o gündə oruc tutmağın savabı, o gündə baş verən tarixi hadisələrə dair dəlillər səhih mənbələrə (Quran və Sünnəyə) əsaslanır. Bununla belə, Aşura ilə əlaqədar bəzi əfsanələr və yanlış anlayışlar cahil insanların ağıllarına öz yolunu tapmağa imkan, macal tapa bilmişdir ki, bunlar səhih, etibarlı islam mənbələrinə əsaslanmır və yaxud onlarla dəstəklənmir. Bu adətlərin ən çox yayılanlarına bunlar aiddir:

Bu gün Adəm əleyhissəlamın xəlq olunduğu gündür.
Bu gün İbrahim əleyhissəlamın anadan olduğu gündür.
Bu gün Adəm əleyhissəlamın tövbəsinin Allah tərəfindən qəbul olunduğu gündür.
Bu gün Qiyamət günü baş verəcəkdir.
Hər kim Aşura günü çimərsə heç zaman xəstələnməz.

Bütün bunlar və digər buna bənzər qəribəliklər və təxəyyüllər tamamilə əsassızdır. Bu barədə qeyd olunan adət-ənənələr etibarlı deyildir.

Bəzi insanlar Aşura günü xüsusi yemək bişirməyi adət etməyi Sünnə hesab edirlər. Bu əməlin, həmçinin səhih, etibarlı islam mənblərində heç bir əsası yoxdur.

Digər insanlar "Aşura "gününün müqəddəsliyini sevimlimiz İmam Huseyinin Suriya ordusu ilə döyüşü zamanı radiyallahu anhu şəhadətinə bağlayırlar. Şübhə yoxdur ki, sevimlimiz Huseyin radiyallahu anhununun şəhadəti tariximizin ən faciəli epizodlarından biridir. Bununla belə, "Aşura" gününün müqəddəsliyinu bu hadisə ilə əlaqələndirmək doğru deyil və mümkün deyil. Bunun səbəbi sadədir. Çünki Aşura gününün müqəddəsliyi Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləmin dövründə qoyulmuşdur ki, bu da sevimlimiz Huseyin radiyallahu anhunun doğumundan çox erkən olmuşdur.

Əksinə, sevimlimiz Huseyin radiyallahu anhunun şəhadətinin "Aşura" gününə təsadüf etməsi onun üçün fəzilət və ləyaqətdir.

Muhərrəm ayına dair insanlarda yaranan başqa bir yanlış anlaşma bu ayın "guya" şərrli və yaxud uğursuz ay olmasıdır. Belə ki, bu ayda Huseyin radiyallahu anhu şəhid olmuşdur. Bu yanlış anlaşmadan dolayıdır ki, insanlar Muhərrəm ayında toy etmirlər. Bu bir daha əsassız anlayışdır. Quran və Sünnənin təlimlərinə ziddir. Əgər məşhur bir şəxsin xüsusi bir gündə ölümü ondan sonra gəlməkdə olan həmin günü "uğursuz" edirsə, o zaman bu "uğursuzluqdan" qaçmaq üçün çətin ki, ildə bir gün tapasan. Belə ki, hər bir gün bəzi məşhur insanların ölümü ilə əlaqədardır. Quran və Sünnə bizləri bu cür mövhumatçı inançlardan xilas etmişdir.

Ağlayaraq şikayətlənmək və matəm mərasimləri

Bu ayda edilən digər yanlış bir əməl sevimlimiz İmam Huseyinin (radiyallahu anhu) şəhadəti xatirinə hüzn, ağlaşma və matəm mərasimlərinin keçirilməsidir. Əvvəlcə də qeyd olunduğu kimi, Kərbəla hadisəsi tariximizin ən faciəvi hadisələrindən biridir. Lakin Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm hər hansı bir insanın ölmü ilə əlaqədar hüzn, ağlaşma mərasimlərinin keçirilməsini qadağan etmişdir. Cahillikdə insanlar öz ölülərinin üzərində yüksək səs ilə ağlayardılar, paltarlarını cırardılar, sinələrini, yanaqlarını cırar və vurardılar. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm bütün bunları etməyin qarşısnı aldı və "İnnə lilləhi vua innə ileyhi raciun" (Biz Allaha məxsusuq və Ona da qayıdacağıq) deməklə insanları səbr nümayiş etdirməyə istiqamətləndirdi. Mövzuya dair bir çox səhih hədislər var. Onlardan bəzilərini qeyd edək:

"Yanaqlarına vuran, paltarlarını cıran və cahiliyyə insanlarının etdiyi tərzdə qışqıran kəs bizdən deyildir". (Səhih Buxari)

Bütün etibarlı fəqihlər yekdil rəydədirlər ki, bu cür matəm mərasimləri qadağandır. Hətta seyydimiz Huseyin radiyallahu anhu ölümündən bir müddət əvvəl, öz sevimli bacısı seyyidə Zeynəbə (Allah ondan razı olsun) onun ölümü üzərinə bu cür matəm saxlamaması üçün nəsihət etmişdir. O demişdir:
 "Mənim əziz bacım! Mən sənin yanında and içirəm ki, mən ölsəm sən paltarlarını cırmayacaqsan, nə üzünü cıracaqsan, nə də mənə görə kiməsə lənət oxumayacaqsan, nə də öz ölümünü istəməyəcəksən". (Əl-Kamil, İbn Kəsir cild.4 səh.24)

Sevimlimiz Huseyin radiyallahu anhunun bu nəsihətindən bəlli olur ki, bu cür matəm tərzi hətta bu mübarək insanın özü tərəfindən də məzəmmət olunmuşdur. O insan ki, onun xatirinə insanlar bu cür matəm mərasimləri edirlər. Hər bir müsəlman bu cür əməldən çəkinməli və Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm və onun sevimli nəvəsi sevimlimiz Huseyin radiyallahunun təlimlərindən möhkəm tutmalıdır.

22.09.16

Qamət Süleymanov - Əl-Fətava əl-Kubra kitabından faydalar


İBN TEYMİYYƏNİN HƏYATI
QURANI GƏTİRƏNDƏ AYAĞA QALXMAQ OLARMI?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (1-ci dərs)


QƏBRİN YANINDA QURAN QOYMAQ VƏ OXUMAQ, HƏMÇİNİN ŞAM YANDIRMAQ OLARMI?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (2-ci dərs)


 Quranla fala baxmaq olarmı?
 Camaatla yığışıb Quran oxumaq və dua etmək olarmı?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (3-cü dərs)


SAQQALDAN AĞ TÜK ÇIXARTMAQ OLARMI?
NAMAZDAN SONRA İMAMLA MƏMUNUN (imamın arxasında namaz qılanlar) DUA ETMƏSİ CAİZDİRMİ?
NAMAZDA AYƏLƏRİ FƏRQLİ QİRAƏTLƏRLƏ OXUMAQ OLARMI VƏ BİR NEÇƏ QİRAƏTİ BİLƏN BİR QİRAƏTİ BİLƏNDƏN ÜSTÜNDÜRMÜ?
BƏZİLƏRİ DEYİRLƏR Kİ, ƏLİ İBN ƏBU TALİB ƏHLİ BEYTDƏN DEYİL VƏ ONA SALAVAT ÇƏKMƏK BİDƏTDİR, ONLARA CAVABINIZ NƏ OLACAQ?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (4-cü dərs)


ALLAHDAN QEYRİSİNƏ BAŞ ƏYƏNİN HÖKMÜ NƏDİR?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (5-ci dərs)


7- BƏZİLƏRİ ETİQAD EDİRLƏR Kİ, ULDUZLARIN İNSANLARA
TƏSİRİ VƏ ƏLAQƏSİ (BAĞLILIĞI) VAR, 
BU CÜR ETİQADLARIN İSLAM DİNİ İLƏ ƏLAQƏSİ VARMI?
7-ci sualın cavabı (1-ci hissə)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (6-cı dərs)


7- BƏZİLƏRİ ETİQAD EDİRLƏR Kİ, ULDUZLARIN İNSANLARA
TƏSİRİ VƏ ƏLAQƏSİ (BAĞLILIĞI) VAR, 
BU CÜR ETİQADLARIN İSLAM DİNİ İLƏ ƏLAQƏSİ VARMI?
7-ci sualın cavabı (2-ci hissə)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (7-ci dərs)


7- BƏZİLƏRİ ETİQAD EDİRLƏR Kİ, ULDUZLARIN İNSANLARA
TƏSİRİ VƏ ƏLAQƏSİ (BAĞLILIĞI) VAR, 
BU CÜR ETİQADLARIN İSLAM DİNİ İLƏ ƏLAQƏSİ VARMI?
7-ci sualın cavabı (3-cü hissə)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (8-ci dərslər)


7- BƏZİLƏRİ ETİQAD EDİRLƏR Kİ, ULDUZLARIN İNSANLARA
TƏSİRİ VƏ ƏLAQƏSİ (BAĞLILIĞI) VAR, 
BU CÜR ETİQADLARIN İSLAM DİNİ İLƏ ƏLAQƏSİ VARMI?
7-ci sualın cavabı (son 4-cü hissə)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (9-cu dərs)


8 - ZÜLMÜN QADAĞAN OLUNMASI BARƏDƏ QÜDSİ HƏDİSİN ŞƏRHİ
1-cİ hissə (QƏDƏR MÖVZUSU)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (10-cu dərs)


8 - ZÜLMÜN QADAĞAN OLUNMASI BARƏDƏ QÜDSİ HƏDİSİN ŞƏRHİ
2-cİ hissə (QƏDƏR MÖVZUSU)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (11-ci dərs)


8 - ZÜLMÜN QADAĞAN OLUNMASI BARƏDƏ QÜDSİ HƏDİSİN ŞƏRHİ
3-cü hissə (QƏDƏR MÖVZUSU)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (12-ci dərs)


8 - ZÜLMÜN QADAĞAN OLUNMASI BARƏDƏ QÜDSİ HƏDİSİN ŞƏRHİ
4-cü hissə (QƏDƏR MÖVZUSU)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (13-cü dərs)


8 - ALLAHDAN HİDAYƏT İSTƏMƏK BARƏDƏ 
QÜDSİ HƏDİSİN ŞƏRHİ
5-cİ hissə (QƏDƏR MÖVZUSU)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (14-cü dərs)


8 - ZÜLMÜN QADAĞAN OLUNMASI BARƏDƏ 
QÜDSİ HƏDİSİN ŞƏRHİ
6-cı - SON hissə (QƏDƏR MÖVZUSU)

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (15-ci dərs)


9 - Dindən danışarkən dinləyicilərin elmi səviyyəsi nəzərə alınırmı?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (16-cı dərs)


10 - Bəziləri deyirlər ki, şəriət bir çox məsələləri əhatə etmir bu doğrudurmu?

11 - Bəziləri iddia edirlər ki, bir çox peyğəmbərlərin qəbirləri Dəməşqin məscidindədir, bu və eləcə  də Əlinin qəbri haqqında səhih məlumat varmı?

 12 - Indiki xristian və yəhudilərin kəsdiyi əti yemək olarmı, yoxsa onlar müşrik hesab olunur?

12 -  (2-ci hissə) Indiki xristian və yəhudilərin kəsdiyi əti yemək olarmı, yoxsa onlar müşrik hesab olunur?

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (20-ci dərs)


13 - Əl-Əqsa məscidini və peyğəmbərlərin qəbrini ziyarət etmək olarmı?  Bunları nəzir deyən nə etməlidir? (1-ci hissə)


13 - Üç məsciddən başqa hansı yerləri ziyarət etmək olar? Yeməklərin bərəkəti bişirildiyi məkandan asılıdırmı? (2-ci hissə) 

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (22-ci dərs)


14 - Peyğəmbərə ﷺ düzgün tabeçilik necə olur? Namazın fəziləti haqqında

Əl-Fətava əl-kubra kitabından faydalar (23-cü dərs)


14 - Ən əfzəl əməllər barədə varid olan hədislərin şərhi (2-ci hissə)


14 - (3-cü hissə) Peyğəmbərə ﷺ düzgün tabeçilik necə olur?
Ağlını itirənin bu halda etdiyi əməlləri sayılmır



15 - Aşura gününü matəm və ya bayram kimi qeyd etməyin dində əsli varmı?


15 - (2-ci hissə)Aşura gününü matəm və ya bayram kimi qeyd etməyin dində əsli varmı?

Müsibətlər baş verəndə nə etmək lazımdır?



15 - (3-cü hissə) Aşura gününü matəm və ya bayram kimi qeyd etməyin dində əsli varmı?

Aşura günü bayram və ya matəm qeyd etmək bidətdir. Bidətin fəsadları barədə


Технологии Blogger.